Een eigen familieopstelling: ervaring met een eigen vraag
Dit verslag is samengesteld uit ervaringen van meerdere deelnemers. De ik-persoon is geen bestaand persoon.
De vraag waarmee ik binnenkwam
Na drie avonden als representant vond ik dat ik er klaar voor was. Ik had een vraag geformuleerd die ik netjes vond: waarom loop ik in mijn werk steeds vast op hetzelfde moment, als iets groot dreigt te worden. Een werkvraag. Overzichtelijk, niet te persoonlijk, en met een uitkomst die ik al half voor me zag.
Achteraf is dat precies de vraag die mensen meestal inbrengen: de vraag die veilig genoeg is om hardop te zeggen. De begeleider wist dat ook, en vroeg niet door. Hij vroeg naar feiten over mijn gezin van herkomst, en liet me kiezen.
Wie ik koos
Ik koos een representant voor mezelf en voor het doel in mijn werk. De begeleider vroeg of ik nog iemand wilde toevoegen. Ik zei nee. Hij vroeg het nog een keer, op een manier die geen vraag meer was, en ik koos een representant voor mijn vader.
Dat ik dat niet zelf had bedacht, is het eerste wat ik van deze avond geleerd heb. Je brengt een vraag in over je werk, en je zet je vader er niet bij. Dat is geen vergissing. Dat is informatie.
Wat ik zag
De representant voor mezelf stond met zijn rug naar het doel en keek naar de representant van mijn vader. De representant van het doel zei dat hij zich niet gezien voelde en dat hij er net zo goed niet had kunnen staan. De representant van mijn vader zei dat hij zwaar was en niet goed kon staan, en dat hij merkte dat de zoon op hem lette.
Ik zat op mijn stoel en herkende alles en niets. Ik had dit beeld nooit zo gedacht, en tegelijk had ik het altijd geweten. Dat is een ervaring die veel vraagstellers beschrijven, en ik had het als toeschouwer nooit begrepen tot ik er zelf zat.
Waar het over bleek te gaan
Ik laat de inhoud hier bewust globaal. Wat er zichtbaar werd, was dat de plek waar ik in mijn werk vastliep niet over mijn werk ging, maar over een loyaliteit: zolang ik op mijn vader bleef letten, kon ik niet naar voren kijken, en iets groots worden voelde als hem achterlaten. De begeleider liet de representant van mijn vader een zin zeggen, iets in de trant van: ik red het, kijk jij maar naar voren. De representant voor mezelf draaide zich om.
Toen ik gevraagd werd mijn eigen plek in te nemen, en die zin zelf te horen van iemand die mijn vader niet was en ook een beetje wel, gebeurde er iets dat ik niet in een zin kan samenvatten. Ik kan wel zeggen wat ik daarna anders deed, en daarover gaat een apart artikel.
Wat ik niet kreeg
Eerlijkheidshalve: ik kreeg geen oplossing. Er was geen plan, geen inzicht dat ik kon opschrijven, geen gesprek met mijn echte vader dat ik moest voeren. De begeleider zei dat ik het beeld een tijd bij me moest houden en er niet te veel over moest praten. Dat voelde onbevredigend en bleek later verstandig.
Ik kreeg ook geen bevestiging dat het klopte. Een opstelling laat zien hoe een systeem er op dat moment, vanuit die vraag, in die ruimte uitziet. Het is geen uitspraak over mijn werkelijke vader. Die weet van niets, en dat hoort zo.
Wat ik iemand zou meegeven die zelf een vraag wil inbrengen
Breng de vraag in die je durft, en laat de begeleider doen wat hij doet. Hij zal waarschijnlijk niet doorvragen, en hij zal misschien iemand laten toevoegen die je er niet bij had gedacht. Verzet je daar niet tegen; het is het werk.
Verwacht geen antwoord in de vorm van een inzicht. Verwacht een beeld, en de ervaring dat je iets herkent wat je nog nooit zo had gezien.
Praat er na afloop niet meteen over. Niet met de andere deelnemers, niet thuis. Laat het een paar dagen liggen.
En als je vraag gaat over iets dat nog rauw is, een recent verlies, een lopende scheiding, geweld, dan is een opstelling niet de eerste stap. Daarover gaat een apart artikel, en een goede begeleider zegt het in het voorgesprek.
Veelgestelde vragen
Welke vraag kan ik inbrengen in een opstelling?
De vraag die je durft te stellen. Vaak blijkt tijdens de opstelling dat er een andere vraag onder ligt.
Krijg ik een oplossing mee?
Nee. Je krijgt een beeld, geen plan. Dat beeld werkt in de weken daarna door.
Wanneer is een opstelling niet de eerste stap?
Bij iets wat nog rauw is, zoals een recent verlies, een lopende scheiding of geweld. Een goede begeleider bespreekt dat in het voorgesprek.
Volgende stap
Twijfel je of jouw vraag zich leent voor een opstelling, of wil je hem eerst in een gesprek verkennen? Plan een coachgesprek. Daarin kijken we samen of een opstelling de juiste vorm is, of dat een of meer gesprekken beter passen.
Lees ook: Representant bij een familieopstelling: een ervaring en Na een familieopstelling: wat gebeurt er in de weken erna
De data van de opstellingenavonden staan op de pagina Opstellingen & coaching.