Wat doet een relatiecoach? Wat wel en wat niet

Door Mariëtte, trainer bij De Upstarter

De vraag die ik in kennismakingsgesprekken het vaakst krijg, gaat niet over geld of over lesdagen. Het is deze: wat doe je nou eigenlijk de hele dag als relatiecoach? Ik begrijp die vraag goed, want het beeld dat mensen van het vak hebben, klopt zelden met wat er in de kamer gebeurt. Hieronder zet ik op een rij wat het werk wel is, en wat het nadrukkelijk niet is.

De verwarring is begrijpelijk

Vraag tien mensen wat een relatiecoach doet en je krijgt tien antwoorden. Sommigen denken aan datingadvies. Anderen aan een therapeut die toevallig met stellen werkt. Weer anderen aan iemand die op een bankje zit te knikken terwijl twee mensen ruziën.

Die verwarring is niet onschuldig. Ze houdt mensen tegen die het vak serieus overwegen, en ze zorgt ervoor dat cliënten met de verkeerde verwachting binnenkomen. Daarom hier een nuchtere afbakening: wat doet een relatiecoach werkelijk, en waar houdt het op?

Wat een relatiecoach wél doet

Werken met wat er tussen mensen gebeurt. Dit is het kernverschil met individuele coaching. Een individuele coach kijkt naar jouw patroon, jouw overtuiging, jouw doel. Een relatiecoach kijkt naar de beweging tussen twee of meer mensen: wie stapt naar voren als het spannend wordt, wie stapt terug, en wat gebeurt er vervolgens. De cliënt is niet de persoon, maar de relatie.

Patronen zichtbaar maken. De meeste stellen komen binnen met een inhoudelijk conflict: geld, seks, schoonfamilie, huishouden, tijd. Vrijwel altijd is die inhoud het decor. Daaronder ligt een terugkerende beweging, bijvoorbeeld: hoe harder de één aandringt op contact, hoe verder de ander zich terugtrekt, waardoor de één harder aandringt. Een relatiecoach benoemt die beweging zonder een schuldige aan te wijzen, en maakt daarmee ruimte om hem te veranderen.

Oefenen in de kamer. Een goed gesprek over communicatie verandert weinig. Het gaat om wat er in de sessie zelf gebeurt: een zin die anders wordt uitgesproken, een pauze die wordt genomen, een moment waarop iemand voor het eerst iets hoort in plaats van pareert. Een relatiecoach werkt met wat er nú in de ruimte ontstaat.

Context meenemen. Waar komen deze twee mensen vandaan? Wat werd er in hun gezinnen van herkomst gedaan met conflict, met verdriet, met nabijheid? Welke loyaliteiten spelen mee? Dat is systemisch kijken: begrijpen dat gedrag logisch wordt zodra je de context erbij ziet.

Werken met individuen over relaties. Niet elke cliënt komt met een partner. Veel mensen komen alleen, met de vraag waarom ze steeds hetzelfde meemaken, in liefde, in vriendschap, op het werk. Ook dat is relationeel werk.

Wat een relatiecoach niet doet

Geen diagnose stellen. Een coach stelt geen DSM-classificatie vast en behandelt geen stoornis. Dat is voorbehouden aan daarvoor opgeleide en geregistreerde professionals.

Geen psychotherapie of systeemtherapie leveren. De titel psychotherapeut is in Nederland wettelijk beschermd via het BIG-register. Systeemtherapeut is geen wettelijk beschermde titel, maar wel een kwaliteitsregistratie van de beroepsvereniging NVRG, met eigen toelatingseisen qua vooropleiding, opleidingsuren en werkervaring. Wie zich zo noemt zonder die registratie, wekt een verwachting die niet waargemaakt kan worden. Dat is geen juridische spitsvondigheid, het is beroepsethiek.

Geen onveilige situaties behandelen. Bij actief geweld, structurele intimidatie, acute psychische crisis of onbehandelde verslaving is relatiecoaching niet de aangewezen route. De eerste professionele daad is dan doorverwijzen, niet doorgaan.

Geen partij kiezen. Een relatiecoach die één van beiden gelijk geeft, is de coach kwijt. Meerzijdige partijdigheid, beiden serieus nemen zonder de ander te laten vallen, is een van de moeilijkste vaardigheden in het vak, en een van de meest onderschatte.

Geen relatie redden. Dit is misschien de belangrijkste. De uitkomst van goed relationeel werk is niet per definitie samenblijven. Soms is het een heldere, zorgvuldige scheiding waarbij ouderschap intact blijft. Het doel is helderheid en handelingsruimte, niet een vooraf bepaalde afloop.

Hoe een sessie er in de praktijk uitziet

Een stel komt binnen na een week waarin het weer misging bij het avondeten. Een coach die op inhoud gaat, gaat mee in wie wat precies zei. Een relatiecoach vraagt iets anders: wat gebeurde er vlak vóór het misging? Wie merkte het als eerste? Wat deed de ander toen?

Binnen tien minuten ligt er meestal geen ruzie over het avondeten meer op tafel, maar een patroon dat al jaren draait. En zodra dat patroon een naam heeft die beiden herkennen, verandert het gesprek van karakter: van aanklagen naar onderzoeken.

Dat is het werk. Niet spectaculair, wel precies.

Past dit vak bij jou?

Mensen die zich thuis voelen in dit vak herkennen zich meestal in een paar dingen: je bent nieuwsgieriger naar wat er tussen mensen gebeurt dan naar wie er gelijk heeft, je kunt spanning verdragen zonder haar meteen op te lossen, en je hebt geen behoefte om de held van het verhaal te zijn.

Wat níét nodig is: een perfecte eigen relatiegeschiedenis. Veel goede relatiecoaches hebben zelf het nodige meegemaakt. Wat wel nodig is, is dat je eigen verhaal voldoende verwerkt is om het buiten de sessie te kunnen laten.

Uit de praktijk

Een samengesteld voorbeeld. Sanne en Tom komen omdat ze elke week ruzie hebben over zijn werktijden. Zij vindt dat hij nooit thuis is, hij vindt dat hij het nooit goed doet. De coach vraagt niet wie er gelijk heeft, maar wat er gebeurt in het kwartier nadat hij binnenkomt. Dan blijkt dat zij hem opwacht met alles wat die dag is misgegaan en dat hij daarop zijn telefoon pakt. Zij praat harder, hij wordt stiller. Zodra ze die volgorde allebei herkennen, gaat het gesprek niet meer over werktijden. Het gaat over hoe ze elkaar begroeten.

Veelgestelde vragen

Is een relatiecoach hetzelfde als een relatietherapeut?
Nee. Een relatiecoach werkt met stellen en individuen die functioneren maar vastlopen in een terugkerend patroon. Diagnose en behandeling van psychische klachten horen bij professionals die daarvoor geregistreerd zijn.

Werkt een relatiecoach alleen met stellen?
Nee. Veel cliënten komen alleen, met de vraag waarom ze in liefde, vriendschap of werk steeds hetzelfde meemaken. Ook dat is relationeel werk.

Is het doel van relatiecoaching dat een stel bij elkaar blijft?
Niet per se. Het doel is helderheid en handelingsruimte. Soms leidt dat tot een nieuwe start samen, soms tot een zorgvuldige scheiding.

Volgende stap

t

Lees ook: Ben ik geschikt als relatiecoach? Tien eerlijke vragen en Coaching of therapie? Wanneer coach je, wanneer verwijs je

Meer weten over de opleiding zelf? Bekijk de Relatie Coach opleiding van De Upstarter.