Representant bij een familieopstelling: een ervaring

Dit verslag is samengesteld uit ervaringen van meerdere deelnemers. De ik-persoon is geen bestaand persoon.

Waarom ik erheen ging

Ik ging niet naar mijn eerste opstellingenavond omdat ik een vraag had. Ik ging omdat een collega er al een paar keer was geweest en er op een manier over sprak die ik niet kon plaatsen. Niet enthousiast, eerder stil. Dat maakte me nieuwsgieriger dan enthousiasme had gedaan.

Ik had van tevoren het nodige gelezen, en het meeste daarvan stond me tegen. Veel taal over velden en energie, weinig over wat er feitelijk gebeurt. Ik ging met de houding van iemand die het wel eens zou zien, en die vooral niet zelf gekozen wilde worden.

Gekozen worden

Natuurlijk werd ik gekozen. De tweede vraagsteller van de avond, een vrouw van een jaar of vijftig die iets inbracht over de relatie met haar zus, keek de kring rond en legde haar hand op mijn schouder. Ik moest haar vader zijn.

Wat ik me van dat moment het best herinner, is hoe weinig ik wist. Ik wist niet hoe haar vader heette, hoe oud hij was, of hij nog leefde, wat voor man het was. De begeleider had het niet gevraagd en zij had het niet verteld. Ik werd op een plek gezet, ergens in de ruimte, met mijn gezicht naar het raam, en de vraagsteller ging zitten.

Wat er in mijn lichaam gebeurde

Het eerste wat ik merkte was dat ik niet wist waar ik mijn handen moest laten. Dat is geen systemische waarneming, dat is gewone verlegenheid. Daarna merkte ik iets anders: ik kon niet naar de representant van de dochter kijken. Niet omdat ik dat besloot, maar omdat mijn hoofd naar de andere kant wilde. Toen de begeleider me vroeg wat ik merkte, zei ik dat.

Ik weet nog hoe dubbel dat moment was. Een deel van mij dacht: je verzint dit, je hebt gelezen hoe het hoort te gaan en nu doe je het na. Een ander deel merkte dat mijn benen zwaar waren en dat ik liever de ruimte uit wilde, en dat ik dat nergens vandaan had. De vraagsteller knikte toen ik het zei. Dat maakte het niet geruststellender.

Wat er veranderde

De begeleider zette iemand bij: een representant voor een broer van de vader die jong was overleden. Zodra die er stond, kon ik wel naar de dochter kijken. Ik kan niet uitleggen waarom. Ik kan alleen beschrijven dat de zwaarte minder werd en dat mijn blik vrijkwam, en dat de representant van de dochter op dat moment begon te huilen zonder dat er iets gezegd was.

Later op de avond zei iemand dat dit de reden is dat mensen terugkomen. Niet de verklaring, want die is er niet of ze is onvolledig. De ervaring dat er iets verschuift dat je niet zelf in beweging hebt gezet.

Uit de rol stappen

Aan het eind vroeg de begeleider me om een stap naar achteren te doen en te zeggen dat ik mezelf was en niet haar vader. Dat klinkt als een formaliteit. Het was het niet. Ik merkte pas toen ik het zei hoeveel van wat ik een halfuur lang had gevoeld niet van mij was, en hoe snel het wegviel toen ik het terug gaf. De vraagsteller bedankte me. Ik had niets gedaan, en toch klopte het dat ze dat deed.

Wat ik erover dacht op weg naar huis

Ik heb op de fiets naar huis drie verklaringen geprobeerd. De eerste was dat ik het had verzonnen, bewust of onbewust, om aan de verwachting te voldoen. Die verklaring klopt gedeeltelijk en is niet voldoende: ze verklaart niet waarom het veranderde toen er iemand bij kwam.

De tweede was dat ik lichaamstaal had gelezen, van de vraagsteller en van de andere representanten, en daar snel en onbewust op had gereageerd. Die verklaring vind ik tot op de dag van vandaag de sterkste, en ze is niet minder interessant dan een mystieke. Ze betekent dat mensen in een ruimte veel meer van elkaar waarnemen dan ze beseffen.

De derde was dat er iets bestaat dat ik niet begrijp. Ik heb die verklaring niet omarmd en ook niet weggegooid. In het artikel over representanten staan de vier verklaringen die het veld zelf hanteert, en ik vind het eerlijker om ze naast elkaar te laten staan dan er één te kiezen.

Wat het met me deed

Het belangrijkste effect was niet wat ik over de methode dacht, maar wat ik over mezelf merkte. Ik was in een halfuur ergens geweest waar ik anders niet kom: in het lichaam van een man die niet naar zijn dochter kon kijken. Ik ben geen vader die dat niet kan. Maar ik ken de beweging van niet kunnen kijken, en ik weet nu hoe die voelt van binnenuit.

Ik ben daarna drie keer teruggegaan voordat ik zelf een vraag inbracht. Daarover gaat het volgende artikel.

Voor wie twijfelt

Je hoeft niets te geloven om representant te zijn. Je hoeft alleen bereid te zijn om te zeggen wat je merkt, en om nee te zeggen als je gekozen wordt en het niet wilt. Een goede begeleider vraagt dat expliciet. Als je ergens komt waar dat niet gebeurt, is dat informatie over de begeleider, niet over jou.

Veelgestelde vragen

Moet ik ergens in geloven om representant te zijn?
Nee. Je hoeft alleen bereid te zijn om te zeggen wat je merkt.

Verzin je als representant wat je voelt?
Voor een deel kan dat meespelen. Het verklaart niet waarom je waarneming verandert zodra er iemand wordt bijgezet.

Blijf je na afloop met de gevoelens van je rol zitten?
De begeleider haalt je aan het eind uitdrukkelijk uit je rol. De meeste representanten merken dat het gevoel dan snel wegvalt.

Volgende stap

Meld je aan als representant via de pagina Opstellingen & coaching. Je hoeft geen eigen vraag te hebben.

Lees ook: Familieopstelling: wat gebeurt er op zo’n avond? en Representerende waarneming: vier verklaringen

De data van de opstellingenavonden staan op de pagina Opstellingen & coaching.