Niveau coachopleiding: mbo, hbo of post hbo uitgelegd

Door Lianne, trainer bij De Upstarter

Er is één vraag die ik in bijna elk kennismakingsgesprek hoor: is dit een erkende opleiding op hbo niveau? Ik geef daar graag een eerlijk antwoord op, ook als dat langer is dan ja of nee. Wat mij betreft is het belangrijkste dat je weet wat je koopt.

De belangrijkste zin van dit artikel

Coachopleidingen in Nederland vallen niet onder het wettelijk erkende onderwijsstelsel. Dat is geen verwijt aan de sector; het is een feit dat bepaalt hoe je elke niveau-aanduiding moet lezen.

Wettelijk erkend onderwijs, mbo, hbo, wo, leidt tot een diploma dat door de overheid is geregeld, met een landelijk vastgesteld curriculum en toezicht van de Inspectie. Een coachopleiding, hoe goed ook, werkt in een ander domein: dat van particuliere beroepsopleidingen met brancheaccreditatie.

Zodra je dat weet, wordt de rest logisch.

Wat “hbo-niveau” wél betekent

Als een aanbieder schrijft “op hbo-niveau” of “hbo-denkniveau”, is dat meestal een uitspraak over twee dingen:

  1. Het verwachte instroomniveau. Je moet abstract kunnen denken, reflecteren op je eigen handelen, vakliteratuur kunnen lezen en je werk kunnen verantwoorden.
  2. De zwaarte van het programma. Verdiepende theorie, methodische onderbouwing, toetsing op vaardigheid en houding.

Dat is een zinvolle mededeling. Het is alleen geen diploma-uitspraak.

Wat het niet betekent

  • Je krijgt geen hbo-diploma en geen bachelorgraad.
  • Je krijgt geen studiepunten (EC) die automatisch overdraagbaar zijn naar een hogeschool.
  • Je krijgt geen toegang tot beroepen waarvoor een wettelijke vooropleidingseis geldt.
  • Je mag jezelf geen psycholoog, psychotherapeut of GZ-psycholoog noemen. Die titels zijn beschermd.

Wie een coachopleiding presenteert als gelijkwaardig aan hbo, verkoopt een verwachting die niet waargemaakt kan worden. Dat merk je niet tijdens de opleiding, maar bij de eerste grote opdrachtgever die om je diploma vraagt.

Post-hbo: een nuttige term met losse randen

“Post-hbo” betekent letterlijk: een programma dat voortbouwt op een afgeronde hbo-opleiding. Voor een deel van de post-hbo-opleidingen bestaat registratie via een landelijk register voor post-hbo-onderwijs; die programma’s zijn getoetst en leveren een geregistreerd getuigschrift op.

Maar de term wordt ook gebruikt zonder die registratie, simpelweg om aan te geven dat verdieping wordt geboden aan mensen die al een hbo-achtergrond hebben. Beide zijn legitiem, maar ze zijn niet hetzelfde.

Praktische check: vraag of het programma is opgenomen in een register voor post-hbo-onderwijs, of dat “post-hbo” beschrijvend wordt gebruikt. Een eerlijke aanbieder antwoordt hier direct op.

Wat in deze sector wél zwaarwegend is

Omdat het onderwijsstelsel hier geen uitsluitsel geeft, verschuift het kwaliteitsoordeel naar andere partijen.

Accreditatie van de opleiding door een beroepsvereniging. NOBCO, de Nederlandse beroepsorganisatie voor coaches en Nederlandse vertegenwoordiger van EMCC, kent accreditatie van coachopleidingen via het EQA-stelsel op drie niveaus: Foundation, Practitioner en Senior Practitioner. Dat zegt iets over de diepgang en opbouw van het programma.

Individuele certificering van de coach. Daarnaast bestaat individuele certificering (EIA), waarmee je als coach zelf aantoont dat je aan bepaalde competentie-eisen voldoet. Belangrijk: dit is iets anders dan het afronden van een opleiding, en het kost apart tijd en geld.

Registratie bij een beroepsvereniging voor je vakgebied. Afhankelijk van waar je werkt, kunnen andere registers relevanter zijn, bijvoorbeeld beroepsverenigingen in de complementaire zorg wanneer je met vergoedingen via aanvullende verzekeringen te maken krijgt, of de kwaliteitsregisters van de NVRG als je de systeemtherapeutische kant op gaat.

CRKBO-registratie van het instituut. Dit is een btw-kwestie: een CRKBO-geregistreerde aanbieder mag vrijgesteld van btw factureren. Het is geen inhoudelijk kwaliteitsoordeel over het programma, maar het scheelt je wel 21 procent.

De vraag die je in plaats van “welk niveau?” moet stellen

Niveau-aanduidingen zijn een proxy. De onderliggende vraag is: kan ik na deze opleiding verantwoord met cliënten werken, en is dat aantoonbaar?

Die vraag valt uiteen in vijf concrete deelvragen:

  1. Hoeveel uur oefen ik met echte casuïstiek onder toezicht van een docent? Niet: hoeveel contacturen. Hoeveel uur jij aan het werk bent terwijl iemand meekijkt.
  2. Hoe word ik getoetst? Aanwezigheid is geen toetsing. Een beoordeelde praktijksessie wel.
  3. Is er supervisie en intervisie, en zit dat in de prijs?
  4. Wat mag ik na afronding aantoonbaar claimen? Vraag om de exacte formulering.
  5. Waar staan alumni nu? Niet de succesverhalen, de spreiding.

Hoe dit per persona anders ligt

Kom je uit de zorg? Dan is de aansluiting op je bestaande beroepsregister en eventuele accreditatiepunten belangrijker dan de niveau-aanduiding. Vraag specifiek of er accreditatie is aangevraagd bij jouw register, en zo niet, hoeveel uur je zelf kunt indienen.

Switch je vanuit een andere sector? Dan telt vooral wat je erna aantoonbaar kunt. Je toekomstige cliënten vragen niet naar je niveau-aanduiding; ze vragen of je weet wat je doet.

Ben je al coach? Dan is verdieping en specialisatie relevanter dan niveau. Een Senior Practitioner-geaccrediteerd programma zegt meer over de diepgang dan het woord “post-hbo”.

Tot slot: eerlijkheid is een selectiecriterium

De manier waarop een opleider over niveau praat, is zelf informatie. Wie zonder aarzelen uitlegt wat je níét krijgt, heeft waarschijnlijk ook in de rest van het programma weinig te verbergen.

Uit de praktijk

Een samengesteld voorbeeld. Een verpleegkundige kiest haar opleiding vooral op de aanduiding hbo niveau, omdat ze bang is dat ze anders niet serieus wordt genomen. In haar eerste jaar als coach vraagt geen enkele cliënt naar een niveau. Ze vragen wat ze doet, hoe een traject eruitziet en of ze dit vaker heeft gedaan. Wat haar helpt, zijn de uren waarin een docent heeft meegekeken en het feit dat ze haar werkwijze in drie zinnen kan uitleggen.

Veelgestelde vragen

Krijg ik een hbo diploma na een coachopleiding?
Nee. Coachopleidingen vallen niet onder het wettelijk erkende onderwijsstelsel. Je krijgt een certificaat of getuigschrift van het instituut.

Wat betekent CRKBO registratie?
Een instituut dat in het CRKBO staat, mag vrijgesteld van btw factureren. Het is een fiscale registratie en geen inhoudelijk oordeel over het programma.

Waar let ik op als niveau niet alles zegt?
Vraag hoeveel uur je zelf oefent onder toezicht van een docent, hoe je getoetst wordt en wat je na afronding aantoonbaar mag claimen.

Volgende stap

s

Lees ook: Kosten coachopleiding en certificering: twaalf vragen en Opleiding relatiecoach vergelijken: drie routes naast elkaar

Meer weten over de opleiding zelf? Bekijk de Relatie Coach opleiding van De Upstarter.